Thanh toán biên mậu Việt Nam - Trung Quốc: đồng tiền, phương thức và tài khoản ngân hàng
Biên soạn bởi Banker Pro • Cập nhật 06/11/2026
Nền tảng do ông Hoàng Phương Tú, người có 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, sáng lập. Tìm hiểu thêm
Biên mậu là cách gọi thông dụng của thương mại biên giới Việt Nam - Trung Quốc: mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ qua biên giới của thương nhân, cư dân biên giới và tại chợ biên giới. Theo Thông tư 19/2018/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước, thương nhân thanh toán bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi, VND hoặc CNY, qua ngân hàng được phép, kể cả chi nhánh ngân hàng biên giới, hoặc trong trường hợp cụ thể bằng VND hay CNY tiền mặt.
Biên mậu là gì và dựa trên văn bản nào
Thương mại biên giới Việt Nam - Trung Quốc được thực hiện theo Hiệp định thương mại biên giới ký ngày 12/09/2016 giữa Chính phủ hai nước và Nghị định 14/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết về hoạt động thương mại biên giới. Thông tư 19/2018/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn quản lý ngoại hối đối với hoạt động này, có hiệu lực từ 12/10/2018 và thay thế Quyết định 689/2004/QĐ-NHNN.
Thông tư 19/2018/TT-NHNN đã được sửa đổi, bổ sung. Phần dưới đây tóm tắt theo văn bản ban hành năm 2018; hãy đối chiếu bản hợp nhất mới nhất trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật hoặc hỏi ngân hàng tại khu vực biên giới.
Đối tượng áp dụng
- Thương nhân Việt Nam và thương nhân Trung Quốc có hoạt động thương mại biên giới.
- Cư dân biên giới của hai nước có hoạt động thương mại biên giới.
- Ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được phép hoạt động ngoại hối tại Việt Nam (gọi là ngân hàng được phép).
- Chi nhánh của ngân hàng được phép đặt tại vùng biên giới, khu kinh tế cửa khẩu Việt Nam - Trung Quốc (gọi là chi nhánh ngân hàng biên giới).
- Tổ chức kinh doanh hàng miễn thuế, cung ứng dịch vụ ở khu cách ly tại cửa khẩu quốc tế, kinh doanh kho ngoại quan ở vùng biên giới và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan.
Đồng tiền và phương thức thanh toán của thương nhân
Đồng tiền thanh toán trong hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ qua biên giới của thương nhân là ngoại tệ tự do chuyển đổi, VND hoặc CNY (nhân dân tệ).
| Phương thức | Nội dung tóm tắt |
|---|---|
| Qua ngân hàng bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi | Thực hiện qua ngân hàng được phép theo quy định hiện hành về quản lý ngoại hối |
| Qua chi nhánh ngân hàng biên giới bằng CNY | Thương nhân dùng tài khoản thanh toán CNY tại chi nhánh ngân hàng biên giới |
| Qua chi nhánh ngân hàng biên giới bằng VND | Thương nhân Trung Quốc dùng tài khoản thanh toán VND tại chi nhánh ngân hàng biên giới |
| VND tiền mặt hoặc CNY tiền mặt | Áp dụng trong trường hợp cụ thể như xuất khẩu qua cửa khẩu phụ, lối mở biên giới, kèm điều kiện về chứng từ |
| Bù trừ hàng hóa, dịch vụ xuất nhập khẩu | Phần chênh lệch sau bù trừ được thanh toán qua ngân hàng |
Thanh toán bằng VND hoặc CNY tiền mặt
Theo văn bản ban hành năm 2018, thương nhân Việt Nam được thu VND tiền mặt hoặc CNY tiền mặt từ hoạt động xuất khẩu hàng hóa qua cửa khẩu phụ, lối mở biên giới và nộp vào tài khoản thanh toán mở tại chi nhánh ngân hàng biên giới. Tiền mặt từ mỗi hợp đồng xuất khẩu chỉ được nộp vào một tài khoản thanh toán (bằng VND hoặc CNY).
- Khi nộp tiền mặt vào tài khoản, thương nhân xuất trình chứng từ và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực, gồm bản chính hợp đồng xuất khẩu hoặc bảng kê bán hàng và tờ khai hải quan hàng hóa xuất khẩu.
- Với CNY tiền mặt, thương nhân xuất trình thêm tờ khai nhập cảnh - xuất cảnh có xác nhận của hải quan cửa khẩu về số CNY tiền mặt mang vào Việt Nam trong thời hạn quy định.
- Chi nhánh ngân hàng biên giới kiểm tra chứng từ và xác nhận số tiền đã nộp lên hợp đồng hoặc bảng kê bán hàng.
- Các điều kiện chi tiết đã được sửa đổi nhiều lần, vì vậy hãy hỏi chi nhánh ngân hàng biên giới về quy định hiện hành trước khi thực hiện.
Tài khoản thanh toán CNY và VND tại chi nhánh ngân hàng biên giới
| Đối tượng | Tài khoản | Giao dịch thu chính | Giao dịch chi chính |
|---|---|---|---|
| Thương nhân Việt Nam | Tài khoản thanh toán CNY tại chi nhánh ngân hàng biên giới | CNY chuyển khoản từ bán hàng, nộp CNY tiền mặt từ xuất khẩu qua cửa khẩu phụ, mua CNY chuyển khoản tại ngân hàng | CNY chuyển khoản trả tiền mua hàng, rút CNY tiền mặt cho nhân viên đi công tác Trung Quốc, bán CNY cho ngân hàng |
| Thương nhân Trung Quốc | Tài khoản thanh toán VND tại chi nhánh ngân hàng biên giới | VND chuyển khoản từ bán hàng, mua VND chuyển khoản tại ngân hàng | VND chuyển khoản trả tiền mua hàng, thanh toán phần chênh lệch bù trừ |
Cư dân biên giới và chợ biên giới
Thông tư 19/2018/TT-NHNN có chương riêng về thanh toán trong hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ của cư dân biên giới và tại chợ biên giới, quy định riêng về đồng tiền thanh toán, phương thức thanh toán và việc sử dụng tài khoản tại chi nhánh ngân hàng biên giới. Cư dân biên giới và thương nhân kinh doanh tại chợ biên giới nên hỏi chi nhánh ngân hàng biên giới gần nhất về quy định áp dụng.
Lưu ý khi thanh toán biên mậu
- Giữ đầy đủ hợp đồng, bảng kê, tờ khai hải quan và chứng từ thanh toán; các chứng từ này cần khi nộp tiền mặt hoặc đối chiếu với ngân hàng.
- Chỉ dùng các kênh thanh toán hợp pháp qua ngân hàng được phép; tránh bù trừ hoặc chuyển tiền qua kênh ngoài hệ thống vì rủi ro mất tiền, bị phong tỏa tài khoản và rủi ro pháp lý.
- Theo dõi biến động tỷ giá CNY và VND vì khoản thu và chi bằng hai loại tiền khác nhau có thể phát sinh chênh lệch tỷ giá.
- Thuế, hải quan và điều kiện hàng hóa được phép thương mại biên giới do cơ quan chuyên ngành quy định; thông tin ở đây chỉ nói về thanh toán.
- Hỏi chi nhánh ngân hàng biên giới và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh biên giới khi có tình huống chưa rõ.
Vay vốn cho hoạt động biên mậu
Thương nhân biên mậu cần vốn để nhập hàng hoặc thực hiện hợp đồng có thể tham khảo các khoản vay vốn lưu động, hạn mức tín dụng và tài trợ thương mại của ngân hàng. Điều kiện, hồ sơ và thẩm định giống các khoản vay của doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh, trong đó chứng từ xuất nhập khẩu và dòng tiền qua ngân hàng là căn cứ quan trọng.
Nguồn tham khảo
- Báo Diễn đàn Doanh nghiệp: Thông tư 19/2018/TT-NHNN hướng dẫn quản lý ngoại hối đối với hoạt động thương mại biên giới Việt Nam - Trung Quốc — Giới thiệu mục đích và nội dung Thông tư 19/2018/TT-NHNN; thông tư đã được sửa đổi, bổ sung nên cần xem bản hợp nhất mới nhất.
- Cổng thông tin điện tử Ngân hàng Nhà nước Việt Nam — Thông cáo báo chí, lãi suất do NHNN quy định, tỷ giá trung tâm và văn bản quản lý ngành.
- Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn) — Tra cứu văn bản còn hiệu lực và bản hợp nhất mới nhất.
Câu hỏi thường gặp
Biên mậu là gì?
Biên mậu là cách gọi thông dụng của thương mại biên giới: hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ qua biên giới đất liền giữa thương nhân, cư dân biên giới hoặc tại chợ biên giới của hai nước, trong bài này là giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Thanh toán biên mậu bằng đồng tiền nào?
Theo Thông tư 19/2018/TT-NHNN, đồng tiền thanh toán của thương nhân là ngoại tệ tự do chuyển đổi, VND hoặc CNY. Việc thanh toán bằng VND hoặc CNY qua chi nhánh ngân hàng biên giới được thực hiện qua tài khoản thanh toán mở tại chi nhánh đó.
Thanh toán biên mậu bằng tiền mặt có được không?
Có trong trường hợp cụ thể: thương nhân Việt Nam được thu VND hoặc CNY tiền mặt từ xuất khẩu qua cửa khẩu phụ, lối mở biên giới và nộp vào tài khoản tại chi nhánh ngân hàng biên giới, kèm chứng từ theo quy định. Điều kiện chi tiết đã được sửa đổi nên cần hỏi ngân hàng về quy định hiện hành.
Chi nhánh ngân hàng biên giới là gì?
Đó là chi nhánh của ngân hàng được phép đặt tại vùng biên giới, khu kinh tế cửa khẩu Việt Nam - Trung Quốc, được thực hiện các nghiệp vụ thanh toán thương mại biên giới theo Thông tư 19/2018/TT-NHNN, chẳng hạn mở tài khoản thanh toán CNY cho thương nhân Việt Nam và tài khoản VND cho thương nhân Trung Quốc.
Văn bản nào quy định thanh toán biên mậu?
Chủ yếu là Thông tư 19/2018/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn quản lý ngoại hối đối với hoạt động thương mại biên giới Việt Nam - Trung Quốc, được hướng dẫn thực hiện Nghị định 14/2018/NĐ-CP. Thông tư đã được sửa đổi, bổ sung nên hãy tra cứu bản hợp nhất mới nhất trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật.
Doanh nghiệp làm biên mậu có vay vốn ngân hàng được không?
Được, nếu đáp ứng điều kiện vay thông thường: pháp lý hợp lệ, hợp đồng và chứng từ thương mại rõ ràng, dòng tiền chứng minh được và lịch sử tín dụng tốt. Ngân hàng thường quan tâm đến nguồn thu từ hợp đồng biên mậu và tính hợp pháp của hàng hóa.
Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần vốn cho hoạt động thương mại?
Gửi nhu cầu vay qua Banker Pro Connect để so sánh các ngân hàng. Banker Pro không phải tổ chức tín dụng, không cung cấp dịch vụ thanh toán hay mua bán ngoại tệ, và cam kết không thu phí dịch vụ từ khách hàng.
Tìm hiểu Banker Pro ConnectBài viết liên quan
Nội dung mang tính tham khảo chung, không phải tư vấn tài chính hay pháp lý. Banker Pro không phải tổ chức tín dụng và không cung cấp dịch vụ thanh toán. Quy định ngoại hối đối với thương mại biên giới do Ngân hàng Nhà nước ban hành và đã được sửa đổi nhiều lần; vui lòng xác nhận với chi nhánh ngân hàng biên giới và tra cứu văn bản hiện hành trước khi thực hiện.